Page 81 - BAN TIN XUAN

TẢN MẠN MÙA XUÂN

Năm Nhâm Dần

Treo Tranh Ngũ Hổ

Nguyễn Tấn Tuấn

Theo truyền thống ở nước ta, vào các

năm Dần, tranh ngũ hổ là bộ tranh dân gian
thường được treo ở gian thờ chính diện của
ngôi nhà. Vì sao tranh ngũ hổ lại được

người xưa tín ngưỡng như vậy? Các nhà
nghiên cứu xã hội học nước ta lý giải rằng
do Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới, có

nhiều núi đồi, rừng rậm. Người nông dân dù
không đủ khả năng nhưng luôn phải liên tục
chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt, trong

đó có nạn thú dữ mà đại diện là loài hổ từ
những cánh rừng kéo về phá hoại sản xuất,
giết hại gia súc gia cầm và vật nuôi khác của

dân nghèo.
Cọp là một loài dã thú có sức mạnh kinh khủng và theo quan niệm dân gian thời xa xưa thì
treo tranh ngũ hổ có thể trấn yểm ma quỷ, yêu quái vào nhà. Vì vậy, loài hổ được người dân tôn thờ

và tranh ngũ hổ trở thành một trong những đề tài quen thuộc của nghệ thuật hội họa dân gian
(Folklore) nước ta.
Theo tín ngưỡng thì trong nhà có treo bức tranh ngũ hổ là do 5 con cọp tượng trưng 5 vị thần
trấn giữ 5 hướng: Đông, Tây, Nam, Bắc và Trung tâm (chính giữa). Bởi vậy khi vẽ tranh Ngũ Hổ người

nghệ sĩ dân gian xưa đã thể hiện đầy đủ 5 con hổ với 5 tư thế và 5 màu sắc khác nhau. Bức tranh
Ngũ Hổ còn gọi là tranh “Ông Năm Dinh”. Đó là năm vị tướng ngự trị 5 phương trời bao gồm:

1. Thanh hổ tướng quân: Một con hổ màu xanh nằm trấn giữ hướng Đông;
2. Bạch hổ tướng quân: Con hổ màu trắng nằm trấn giữ hướng Tây;

3. Xích hổ tướng quân: Con hổ có bộ lông đỏ sậm nằm trấn giữ phía Nam;
4. Hắc hổ tướng quân: Con hổ màu đen trấn gác ở phía Bắc;

5. Hoàng hổ tướng quân: Con hổ màu vàng trấn giữ chính giữa trung tâm ngôi nhà.
Theo lý thuyết âm dương gồm ngũ phương, ngũ hành của Trung Hoa, người xưa quan
niệm, tranh Thanh Hổ tướng quân thuộc Mộc khu, Bạch hổ tướng quân thuộc Thủy
khu và Hoàng hổ tướng quân thuộc Địa khu. Cũng theo quan niệm “ngũ phương”,

“ngũ hành”, người nghệ sĩ dân gian nước ta đã sử dụng bảng màu ngũ sắc để thể hiện
từng vị thần hổ. Tranh thanh hổ tướng quân được vẽ màu xanh, Xích hổ tướng quân
màu đỏ, Bạch hổ tướng quân màu trắng, Hắc hổ tướng quân màu đen, Hoàng hổ

BẢN TIN ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM 79