Page 83 - BAN TIN XUAN

TẢN MẠN MÙA XUÂN

Con hổ trong đời sống người Việt Nam

Sơn Hà

Được mệnh danh là chúa sơn lâm, hổ đứng đầu trong thế giới động vật bởi sức mạnh phi thường và nhiều
khả năng đặc biệt. Từ xưa đến nay, nó cũng thể hiện những vai trò quan trọng, mật thiết, tạo nên ảnh

hưởng sâu rộng và phong phú trong cả đời sống vật chất lẫn tinh thần của người Việt Nam.

Ở Việt Nam, hổ được gọi bằng rất nhiều tên. Người Việt gọi là hổ, cọp, hùm, kễnh; khái, mãnh
(miền Trung); thầy, hạm, (miền Nam) và các tên ẩn dụ như chúa sơn lâm, chúa tể rừng xanh,
ông thầy, ông cả cọp, ông ba mươi. Người Thái gọi là tu xưa, xưa cả, xưa cản tao, người Mường -

tu khán, người M’Nông - rơnong, người Êđê - êman, người Khơ Mú - rvai, người Hà Nhì - khà dừ, người
Tà Ôi - avó, người La Hủ - hủ... Uy danh chúa sơn lâm còn ảnh hưởng đến tên gọi nhiều sinh vật
hùng mạnh nhất trong họ mình hoặc có hình thức, cấu tạo giống bộ phận nào đó của cơ thể hổ:

tôm hùm, rắn hổ, lá lưỡi cọp, cây ba mươi .v.v...
So với các loài hổ trên thế giới, hổ Việt Nam (thuộc loài hổ Đông Dương - một trong 9 nòi/
phân loài hổ hiện còn trên thế giới) có tầm vóc trung bình, hơi nhỏ: con trưởng thành nặng chừng

106-142 kg, thân dài 153-160 cm, đuôi dài 67-88 cm, bàn chân sau dài 31-33 cm. Bộ lông màu
vàng nhạt, vàng sẫm hoặc vàng đỏ với các vằn và khoanh màu đen hoặc nâu đen. Chúng sống rải
rác ở các tỉnh miền núi, hiện có thể gặp ở 17

tỉnh và 14 khu bảo tồn, tập trung tại các huyện
Mường Nhé (Điện Biên), Minh Hóa, Tuyên Hóa
(Quảng Bình), Giằng, Trà My, Phước Sơn (Quảng

Nam), Sa Thầy (Kon Tum), Easup (Dak Lak). Sách
đỏ Việt Nam có đánh dấu trên bản đồ 27 vùng
nhiều hổ nhất.

Con hổ là một đối tượng đặc biệt trong
cuộc sống vật chất và tinh thần của người Việt
Nam xưa nay. Các triều đại phong kiến coi hổ,
rồng là những biểu tượng vương quyền, vì vậy

hình ảnh hổ xuất hiện phổ biến và trang trọng
nơi cung cấm. Từ thời Đinh (968-979), hầu hết

các vua chúa đều nuôi hổ để giải trí và làm
đao phủ trừng phạt phạm nhân. Từ thời Trần
(1226-1400), những cuộc đấu giữa hổ với voi
(gọi là “hổ quyền”) được tổ chức rầm rộ, đến

thời Nguyễn được nâng lên thành lễ hội và tận
năm 1904 mới chấm dứt. Động tác, tư thế và

BẢN TIN ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM 81